Deck-cert

Volgend op een jammerlijke ongeval eind 2023 aan boord van een Belgisch vissersvaartuig kwam aan het licht dat er weinig documentatie, certificaten noch informatie over de levensduuropvolging beschikbaar was over de vislieren en elektrische installatie, cruciale installaties aan boord van Belgische vissersvaartuigen. Ook kennis over de conformiteit en slijtage van staaldraad, hijsblokken en veilig gebruik van de vislier én van de elektrische installatie bleek vaak onvoldoende bij de bemanning en reder bij vele vaartuigen. Het ongeval legde een hiaat bloot, namelijk dat vrijwel geen enkel vaartuig beschikt over een indiensstellingsverslag voor deze essentiële arbeidsmiddelen, en er bijgevolg geen objectieve manier bestaat om te controleren of deze arbeidsmiddelen correct functioneren. Dit met potentieel grote gevolgen voor de veiligheid aan boord. 

Hoewel wetgeving stelt dat dat de bemanning met veilige en gekeurde arbeidsmiddelen dienen te werken bestaat er tot op heden geen procedure om de vislier en de elektrische installatie aan boord van vissersvaartuigen conform te krijgen. De vislieren aan boord vallen buiten de machinerichtlijn, en worden vrijwel steeds door een adhoc installatie gekenmerkt waarbij een CE-markering ontbreekt. De elektrische installatie aan boord valt buiten de AREI-keuring. Dit conform krijgen is geen sinecure, niet alleen door het ontbreken van een uniforme procedure maar ook door de grote diversiteit van vaartuigen, verschillende visserijtechnieken en de leeftijd van sommige schepen. 

Het ontbreken van een dergelijk indiensstellingsverslag en periodieke keuring gaat niet enkel gepaard met ernstige veiligheidsrisico's, ook de aansprakelijkheid van de rederij komt hierdoor potentieel in het gedrang. Mede door de afwezigheid van het indienstellings- en conformiteitsverslag wordt de rederij potentieel aanzien als fabricant van dergelijke arbeidsmiddelen, ondanks eventueel onderhoud of zelfs bij een fabricagefout. Hierdoor kan bij een ongeval de reder als producent aansprakelijk gesteld worden. Het spreekt voor zich dat deze juridische schemerzone niet bevorderlijk is voor de veiligheid, noch voor de positie van de rederijen. Bijgevolg gaat de producentenorganisatie Rederscentrale, met monitoring door preventiedienst PREVIS, via een externe keuringinstantie en een externe dienst voor preventie & bescherming op het werk aan de slag om dit hiaat weg te werken en een procedure op te bouwen gekoppeld aan een vrijwillige keuring. 

Concreet zal men op vlootniveau, per individueel schip een indiensstellingsverslag trachten op te maken, dat moet dienen als basis om in de toekomst een periodieke herkeuring hiervan mogelijk te maken. Om zover te geraken moet echter heel wat werk verzet worden. Zo wordt per schip een administratief dossier worden samengesteld van de beschikbare documenten. Vervolgens vindt een referentiemeting plaats aan boord voor zowel de vislier (inclusief het staaldraad) en de elektrische installatie van elk vaartuig. Dit dient te leiden tot een individueel verslag dat de bevindingen en de werkpunten bundelt. Pas na het wegwerken van alle administratieve en technische correcties kan vervolgens een mogelijke herkeuring plaatsvinden dat dient uit te monden in een indienststellingsverslag voor beide systemen. Zo wordt door het vastleggen van de procedure het mogelijk gemaakt om in de toekomst op frequente tijdsintervallen een periodieke keuring te laten uitvoeren van deze arbeidsmiddelen. 

De bevindingen worden bovendien gebundeld in een geaggregeerd sectorverslag dat gedeeld wordt met de bredere sector om vaak voorkomende werkpunten en veel voorkomende gebreken te signaleren en zo collectief aan te pakken. Alsook dienen deze aanbevelingen te bevatten voor sector en beleid, zeker in verband met het vaststellen van een Fisheries Safety Management-systeem, een risicobeheerssysteem op maat van de belgische visserijsector.